شمس الدين حافظ
319
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
235 - « طعن حسود » كى شعرِ خوش انگيزد خاطر كه حزين باشد * يك نكته ازين دفتر گفتيم و همين باشد از لعل تو گر يابم انگشترىِ زنهار * صد مُلكِ سليمانم در زيرِ نگين باشد غمناك نبايد بود از طعن حسود اى دل * شايد كه چو وابينى ، خير تو درين باشد هركو نكند فهمى زين كلكِ خيالانگيز * نقشش به حرام ، ار خود صورتگرِ چين باشد جام مى و خونِ دل هريك به كسى دادند * در دايرهء قسمت اوضاع چنين باشد در كارِ گلاب و گُل حكمِ ازلى اين بود * كاينِ شاهد بازارى وان پردهنشين باشد آن نيست كه حافظ را رندى بشد از خاطر * كان سابقهء پيشين تا روزِ پسين باشد * توضيحات : تر ( تازه - لطيف ) حزين ( بر وزن فعيل ، غمگين ، اندوهبار ) همين باشد ( مطلب همين است ) نكته ( سخن دقيق ) لعل ( استعاره از لب يار ) انگشترى زنهار ( در قديم وقتى حاكمى ، اسير يا گناهكارى را امان مىداد براى اينكه كسى او را اذيت نكند ، تيرى يا انگشترى براى تصديق به وى مىداد - انگشتر - خاتم و زنهار يعنى امان ) نگين ( حكمفرمايى ) طعن ( سرزنش ) وابينى ( نيك بنگرى - خوب نگاه كنى ) كلك ( قلم ) صورتگر چين ( نقاش چين ) معنى بيت ( 4 ) ( هركسى به لطف هنر و به قلم خيال پرواز من آگاهى پيدا نكند تصور شاعرانه بودن براى او حرام باد ، اگرچه نقاش چين باشد ) معنى بيت ( 6 ) ( حكم ازلى و آغاز خلقت دربارهء گلاب اين بوده كه محبوب زيبايى در بازار ميان مردم آشكار باشد و گل در پرده غنچه پنهان و پردهنشين باشد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - مدتى است كه دربارهء اين نيت ناخودآگاه نگران و ناراحت هستيد ، بايد بگويم كه اين ناراحتى ناشى از ترديد جنابعالى مىباشد كه بايد توكل بر خدا كنيد و از انديشه ، سرعت عمل و دقت خود بهره بگيريد ، البته مصلحت آن مىباشد كه مدتى حوصله كنيد كه عجله موجب خرابى و تأخير اين نيت مىشود . 2 - زياد پافشارى مىكنيد ، بهطورىكه او را در تصميمگيرى و اقدام و حتى علاقه به انجام كارهايتان مردد ساختهايد . 3 - به زودى پرنده سعادت بر بام خانه شما خواهد نشست و اوضاعى كه جنابعالى درهم ريختهايد ، سامان مىيابد . 4 - خواجه در بيتهاى 1 و 2 و 3 مىفرمايد : ( از دل غمگين شعر آبدار برنمىآيد ، از اين حقيقت يك سخن دقيق بيان كرديم و مطلب همين است ) ( اگر از لب لعل تو يك انگشتر امان به من بدهند ، صد سرزمين حضرت سليمان به حكمرانى من خواهد بود ) ( اى دل نبايد از سرزنش حسودان ناراحت شوى زيرا اگر خوب نگاه كنى خير تو در همين است ) خواجه پاسخ نيت شما را در بيت سوم واضح داده است . 5 - سفرى مفيد در پيش داريد ، قرض ادا مىشود و بيمار شما چند ماه ديگر بهبود مىيابد و از مسافر كه كارهاى او در شرف انجام است ، خبرهاى خوش دريافت مىكنيد اما تغيير شغل و خريدوفروش در اين موقعيت نفعى براى شما ندارد . نوزادى كه مىخواهيد در راه است و مطلبى را كه به دنبال آن كنجكاو هستيد تا ده روز ديگر عملى و روشن مىشود . 6 - ويژگيهاى جنابعالى عبارتند از : عاقل و دانا ، بانمك ، خوشتيپ ، خوشبرخورد ، رام ، سياستمدار ، زرنگ ، ركگو ، باسليقه ، اهل تعريف ، مشاورى خوب ، نصيحتكن ، قدرشناس ، صلحجو ، بامحبت ، سخاوتمند ، بلندنظر ، غير حسود ، خوشبين ، باوفا ، وابسته به خانواده ، طناز ، نجيب ، باوقار ، اهل ميهمانى و گردش .